Vincha, bandullo, tripón dóce

É o Antroido galego unha desas épocas do ano que garda unha marcada cociña propia na que escintilan con luz propia as sobremesas, entre as que filloas e orellas (orellas de frade na Mariña de Lugo) son as máis coñecidas, mentres que as follas de limón están case desaparecidas malia ser verdadeiramente exquisitas. Entre unhas e outras anda a vincha, que segundo as zonas do país pode recibir moitos outros nomes como bandullo, tripón doce, buchelo, buxo na vixiga ou deventre nas terras de Abres, na marxe asturiana do río Eo.

En esencia a vincha é o que hoxe coñecemos coma un pudin. Pero cun marcado carácter galaico e rural. Pan vello e leite había na casa. Mercábase do azucre, as froitas e froitos secos. Recollíase nébeda silvestre (Calaminta népeta). E como non se dispoñía dun molde ou cazola apropiada empregábase con tal fin a vexiga do porco, que se conservara salgada despois da matanza. O porco estaba tamén presente no rustrido, anacos de touciño fritos en graxa. Ovos e especias (canela, cravo, comiño, pementa) completaban a composición da compota nome que recibía o amoado co que se reenchía a vexiga antes da cocción.

Hoxe a vincha segue a facer, e ten festa no concello pontevedrés de Cerdedo. E cando non hai vexiga emprégase un molde de forno, que agora abundan. Tamén na illa de Ons segue viva a tradición do alí chamado bandullo. Alí nos contaron que se pode comer frío ou quente, e que hai quen, estando xa frío o bandullo, corta un anaco e antes de comelo pásao pola tixola para quentalo.

Pode sorprender o emprego de porco nun dóce, pero non é o único caso en Galicia, onde seguimos a consumir empanadas e tortas de chicharróns. Curiosamente un pudin semellante á vincha, con emprego de xamón doce, era habitual no século XIX en… Cienfuegos (Cuba).

A receita en verso da Mixtura galega que non é outra cousa que a vincha, pódese atopar no Picadillo. A receita básica actual está en A cociña de Antroido e San Xoán. É esta:

Ingredientes:

1 barra de pan do día anterior
1 litro de leite
1 taza de azucre
6 ovos
100 gramos de améndoas
50 gramos de pasas de corinto
2 culleradas de manteiga
canela en po.

Preparación

Partir o pan en anacos pequenos, ata encher dous tazóns. Aparte quentar lixeiramente o leite e mesturalo co azucre, botando esta mestura sobre o pan e deixar repousar uns minutos ata que estea ben enchoupado en leite, momento en que, cun garfo, mesturaremos ben, obtendo unha pasta.

De seguido agregar as améndoas xa reladas ou picadas e as uvas pasas, que se puxeron a remollo nun vaso de auga un pouco antes. Poñer tamén unha cullerada de manteiga e canela ao gusto, mesturando todos estos ingredientes.

Nunha cazola aparte bater os ovos e despois agregalos á mestura anterior, remexendo ata obter unha masa homoxénea, que se bota nun molde engraxado co resto da manteiga. Podemos empregar unha flaneira ou un molde de pudin.

Cocer no forno ata que estea callado, o que comprobaremos atravesando o bandullo cun espeto metálico. Se sae ben limpo a cocción está rematada.

A Festa da Vincha de Cerdedo celébrase o 22 de febreiro de 2009. As fotos corresponden á edición 2007

9 thoughts on “Vincha, bandullo, tripón dóce

  • 20 de Febreiro de 2009 at 14:08 02Fri, 20 Feb 2009 14:08:15 +000015.
    Permalink

    Que interesante!
    Nestoutra beira do Eo, ao deventre bótaselle cebola e perexil (e azucre, canela en pó…),e moitas veces cócese nun molde caramelizado. Non coñezo ningún outro dóce que leve cebola (ou perexil!), o que lle da un sabor moi peculiar. Haberá que probar tamén coa nébeda silvestre…

    Reply
  • 20 de Febreiro de 2009 at 16:31 04Fri, 20 Feb 2009 16:31:36 +000036.
    Permalink

    Paloma, ¿de que lado do Eo estás falando?

    Reply
  • 20 de Febreiro de 2009 at 16:36 04Fri, 20 Feb 2009 16:36:18 +000018.
    Permalink

    Por algún motivo alleo á miña vontade, na pasada noite desapareu un post de Colineta, xa reposto, referido á Cookipedia. E tamén desapareceu un comentario asinado por “Patane”, que repoño aquí. É o seguinte:
    “na miña zona (Serantes, en Tapia de Casariego, Asturias) ao deventre, amais do que contas bótaselle ao rustrido allo, cebola e perexil.
    Lémbrome de nena, cando aínda se facía matanza na miña casa, que era o postre típico das comidas do antroido (os fereixolos consumíanse todo o tempo, non so de postre 😉
    E aínda miña abola seguía facéndoo, xa nun molde, anos despois de deixar de facer a matanza.
    A min nunca me gustou,iso de atopar cebola no biscoito non me agradaba nada, e lembro que sempre protestaba, porque a verdade que a pinta que tiña era moi boa!

    saudiños”

    Reply
  • 20 de Febreiro de 2009 at 17:09 05Fri, 20 Feb 2009 17:09:01 +000001.
    Permalink

    Ola de novo,
    unha rectificación: como ven di Paloma, na beira oriental do Eo ao deventre bótaselle cebola e perexil, pero non allo!
    Rectificado queda 🙂
    Grazas, Miguel, por recuperar o comentario.
    Bo e gozoso antroido!

    Reply
  • 23 de Febreiro de 2009 at 09:30 09Mon, 23 Feb 2009 09:30:09 +000009.
    Permalink

    Falo da beira oriental do Eo, como Patane 🙂

    Reply
  • Pingback:Colineta » Blog Archive » Bandullo

  • Pingback:Colineta » Blog Archive » Bandullo

  • Pingback:Colineta » Blog Archive » Gallina a la sal

  • Pingback:XIII Xantanza. Se os BGG non van onda Ons, Ons ven onda os BGG ás Another Cow In The Corn

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *