“Volver a los diecisiete” en Mondoñedo

Volver a los diecisiete/ después de vivir un siglo/ es como descifrar signos/ sin ser sabio competente”. Nin século nin sabio nin competente, pero estoutro día volvín aos dezasete paseando Mondoñedo cun feixe de libros debaixo do brazo, como nos meus tempos de estudante de bacharelato na antiga capital de provincia onde tiven o privilexio de saudar unha tarde a Álvaro Cunqueiro. Mágoa que daquela non admiraba ao mindoniense como agora e todo quedou nun saúdo propiciado polas sobriñas do escritor, compañeiras miñas de clase.

Entre os obxectivos da visita á vila episcopal estaba xestionar a publicación do primeiro texto culinario galego do que se teña coñecemento, que polo momento durme entre outros manuscritos, case douscentos anos despois de ser escrito seguramente na vila natal de Cunqueiro.

Aparquei fronte ao cementerio vello e a primeira visita foi ás tumbas de Álvaro e Manuel, Cunqueiro e Leiras Pulpeiro, o médico-poeta ao que o clero da época non lle perdoou o seu fondo sentimento anticlerical mandándoo ao cemiterio civil. Contan que na noite posterior ao enterro moitos paisanos da zona, agradecidos co médico, carretaron sacos de terra dos cemiterios das súas parroquias para que Leiras repousara, malia todo, en terra sagrada. Esta primavera (mil primaveras máis para a lingua galega desexou Cunqueiro) entoleada non permitiu aínda que florecera a roseira que hai ao pé do panteón de Leiras, que nun poema pediu rosas vermellas ao seu rente.

Camiño do centro da vila pasei ante o vello cuartel da Garda Civil, unha impresionante casa grande, e despois mirei sen ver o escaparate da antiga confeitería de Pura, onde me pareceu ver as súa afamadas tortas entre non sei que mercadorías actuais. Pode que unha tenda de roupa.

E despois a antiga pensión do Manxarín, onde vivían boa parte dos meus compañeiros de bacharelato e que tiña comedor para os aloxados na casa e os viaxeiros e viaxantes que pasaban pola vila, situación que se repetía algo máis adiante en “El Valle de Oro”, onde comín con meu pai a primeira vez que visitei Mondoñedo para facer os exames de primeiro que preparara por libre. Comín unha “carne asada” delicioso, cuxo sabor aínda teño na boca. Tiña eu entón 11 anos.

Non era hora de cocer e por iso a panadería Castro non me agasallou cos seus aroma de pan e empanadas acabadas de facer, e acabei tomando un café no bar Central, despois de mirar un momento para o escaparate do local onde comezou a súa aventura empresarial o Rei das Tartas, onde seguen vendendo as mesmas madalenas que hai case corenta anos.

No Central tomei café, que aínda era cedo, pero quedáronme gañas de pedir unha daquelas tapas de zorza que comíamos cando estudantes.

Dende o bar mirei a rúa onde Manolo Montero, cando aínda non era o Mago Merlín pero si Manolita Montero para as malas linguas, tiña a súa librería agora convertida en museo. Durante cinco anos Montero foi o meu libreiro (Cunqueiro dixo que era o seu “libreiro de cámara”) e provedor de material de papelería, o mesmo que Alvite, para quen sempre me daba lembranzas meu pai xa que se coñeceran en Cuba.

E mirei o vello local da imprenta onde de rapaz mercaba as fichas nas que preparábamos a asignatura de historia e onde sempre me gustaba ver a Fernando imprimindo tarxetas ou folletos nunha vella Minerva semiautomática. Na Alianza, que hai 104 anos era “dulce” e anunciaba na prensa local os seus buñuelos de vento e ósos de santo (¿quen dixo que son cousa recente?), non había cañas de follado recheas de crema, que tanto lle gustaban a meu pai, así que seguín camiño para mirar un momento a Catedral. E como a hora da cita ía achegándose virei cara arriba e pasei diante do xa inexistente ultramarinos no que mercabamos as campurrianas e as vainillas. E vin o vello Meilán e o Troita, que xa non están, e a Tropicana que semella seguir igual. Afortunadamente non atopei con ningún dos vellos compañeiros, o que me evitou as lágrimas.

Como había que aproveitar o tempo pasei polo xulgado para preguntar por un asasinato do tempo de Jack o Destripador que me trae de cabeza, e mirei outra vez a Alcántara, que me pareceu moito máis pequena do que era daquela, e o sitio no que algún día estará a fundación, ou como lle chamen, Álvaro Cunqueiro, un vello proxecto mindoniense que o Goberno non da desenvolvido. A ver se o ministro de Cultura, cunqueirán de pro, consegue rematar con este esquecemento.

Saín de Mondoñedo por diante da Fonte Vella e o vello Seminario, co corazón cheo de lembranzas e saudade. Da fiestra dun vello pazo saía a voz de Violeta Parra: “… volver a ser de repente, tan frágil como un segundo…”

2 thoughts on ““Volver a los diecisiete” en Mondoñedo

  • 24 de Maio de 2008 at 13:11 01Sat, 24 May 2008 13:11:03 +000003.
    Permalink

    Gran noticia, Miguel, agardaremos a saber máis sobre ese texto!

    Mondoñedo sempre é un lugar especial, un micromundo en miniatura. A primeira vez que fun -tiña que entrevistar a un coengo catedralicio-, o home volvía do campo: costas enormes, sotana pechada, e unha escopeta de dúas bocas! A segunda vez, creo que na mesma imprenta da que ti falas, o dono dixome: “Fulano debe estar en palacio”. E aquelo soou como de un par de séculos atrás. Mondoñedo, un lugar fascinante e marabilloso.

    Reply
  • 24 de Maio de 2008 at 13:15 01Sat, 24 May 2008 13:15:57 +000057.
    Permalink

    Esta crónica de Mondoñedo es para enmarcar!
    Me parece muy buena la idea de la publicación. Enhorabuena!!

    Mondoñedo es para mi un sitio mágico, cuando fui con manuel, la primera vez, sentí que mil historias dormían y despertaban al paso de los transeúntes lentos.
    La segunda vez, de la mano de Quico Cadaval,sentí lo que (gracias a Borraleira) disfruté hace poco, que una lengua sabe como pan fresco en la boca.

    Reply

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *