¿Fabas ou fabes?

Que raros son os franceses que din ‘pain’ e ‘fromage’ cando ven se ve que é pan e queixo”. O chiste é vello, pero ven aquí ao pelo, porque ás fabas que ilustran o post de Toñi Vicente véselles de lonxe que son fabas e non outra cousa.

O conto é que a miña admirada Toñi Vicente ten blog na páxina de Yodona, esa revista que edita El Mundo, e na que esta semana prepara, ao seu modo, unha fabada empregando “fabes de Lourenzá”.

A receita, sen dúbida, non será do agrado de ningún asturiano que, fieles á ortodoxia, celosos das súa glorias patrias e, non sei porque, permanentemente cabreados dos galegos, poden acabar desatando un conflito internacional. Falo dos asturianos de Asturias, é dicir, de Navia para aló, cabreados tamén pola rebeldía idiomática e vital dese territorio que vai da ría de Ribadeo á de Navia e que se autorecoñece máis como Occidente, ou Occidente Asturiano que como Asturias en si.

Pero o conto ven sendo que non ven a conto o das “fabes” de Lourenzá, especialmente por parte dunha cociñeira galega, que ben podía empregar a palabra “fabas” e deixarse de mandangas, porque senón un día destes publico eu, iso si, en lingua vernácula, a receita dos frisuelos recheos de pixín con carneirolos e aguillolos, en prebe de andaricas. Prometo poñer, tamén en vernáculo, a tradución; filloas recheas de rape, con berberechos e navallas, en salsa de nécoras. Ye cojonudo.

E xa de paso aproveito para insistir en na apropiación indebida que é esa denominación de “fabas de Lourenzá”, que deberían chamarse “fabas da Mariña”, xa que dos doce ou trece concellos que as producen so un é Lourenzá, os outros chámanse, Mondoñedo, Alfoz, Valadouro, Ribadeo… é dicir, máis da metade das fabas que levan a etiqueta de “Lourenzá” son producidas no resto de concellos da zona. Iso si, sen merma da calidade.

11 comentarios sobre “¿Fabas ou fabes?

  • el 30 de marzo de 2007 a las 15:31 03Fri, 30 Mar 2007 15:31:19 +000019.
    Permalink

    ¿seguro que son iguais? ¿vostede non cre no microclima que hai no val? ¿vostede non cre que a terra do val e distinta da de Alfoz, da de Cubelas? sin esquecer mentar as alturas, si lles da o nordes ou non, en fin… Fabas de Lourenzá só hai unhas, o resto poden ser boas pero non iguais.
    Ademais o tema é que se empezaron CULTIVANDO e COMERCIALIZANDO en Lourenzá e as xentes dos concellos veciños APROVEITARONSE da coxuntura, como tamén xentes de Betanzos, de Carballo, e de outros sitios de Galicia.

    Respuesta
  • el 30 de marzo de 2007 a las 16:03 04Fri, 30 Mar 2007 16:03:40 +000040.
    Permalink

    As cousas claras, amigo fabeiro: as fabas de Lourenzá son de Lourenzá. E punto. Pero as de Alfoz, O Valdouro, Foz, Ribadeo NON son de Lourenzá por moito que se esteñan a vender, en Lourenzá, como de Lourenzá. O importante non é a orixe exacta dunha ou doutra faba, xa que todas cumpren un estandares mínimos de calidade. Haberá colleiteiros que se queden neses mínimos e outros que produzan fabas “teta de novicia”. Como en calquera denominación de orixe, por exemplo.
    O que a min me parece impresentable é que se tramite unha denominación de orixe baixo o nome de “Fabas de Lourenzá” que vai amparar a producción dunha ducia máis de concellos, que supoñen arredor da metade do total que se produce. E conste que a culpa non é dos que comezaron a ramitación en Lourenzá, que arrimaron a brasa á súa sardiña, senón dos alcaldes e produtores do resto de concellos, que calaron, calan e calarán sempre.
    É como se eliminaramos as actuais denominacións de orixe Rías Baixas ou Ribeiro e pasaran a denominarse Cambados ou Ribadavia.
    Non negarei xamáis que foron os de Lourenzá os que levaron as fabas ao punto en que están actualmente, así que para min a capital da faba é Lourenzá e nese sentido non poido dicir máis que cousas boas. Pero nin as fabas son autóctonas de Lourenzá (viñeron de América), nin Lourenzá inventou o seu cultivo (teño 48 anos e xa de moi neno había mercado de fabas en Ferreira do Valadouro algúns sábados de setembro e outubro, aos que ían comprar os tratantes asturianos). Cultivanse en toda a Mariña dende hai moito tempo, e por iso a denominación de orixe vai comprender outros moitos concellos. Así que para min o nome é unha apropiación indebida, xa que deberían chamarse “Fabas da Mariña”.
    A este asunto apliquenlle o dito de que “quen máis chifla, capador”. O único que chiflou neste conto foi o alcalde de Lourenzá e os demáis da zona resultaron… capados.

    Respuesta
  • el 30 de marzo de 2007 a las 16:07 04Fri, 30 Mar 2007 16:07:27 +000027.
    Permalink

    Unha pregunta a Fabeiro ¿Podeme decir cando se empezaron a cultivar e comercializar as fabas en Lourenzá?

    Respuesta
  • el 30 de marzo de 2007 a las 23:05 11Fri, 30 Mar 2007 23:05:15 +000015.
    Permalink

    Según o historiador Pegerto Saavedra no seu livro “Historia económica de la provincia de Mondoñedo del antiguo Reino de Galicia” no século 17 xa se cultivaba a faba en Lourenzá, hai constancia diso nos arquivos municipais, polo tanto estamos a falar que se cultiva prácticamente dende o primeiro momento que veu de América.

    Respuesta
  • el 31 de marzo de 2007 a las 07:33 07Sat, 31 Mar 2007 07:33:04 +000004.
    Permalink

    Pois se o di Pegerto Saavedra será verdade. ¿Pero está seguro de que entón so as había en Lourenzá. Que entón se cultivaran en Lourenzá non significa que non se cultivaran no resto da provincia.
    En calquera caso, non se trata nin da orixe, nin da historia nin de atopar ao primeiro que plantou a primeira faba, senón da situación actual.
    E o que sucede agora é que as fabas prodúcense (dende hai ¿décadas? ¿séculos?) en doce ou trece concellos e non so en Lourenzá. E non é lóxico que unha futura denominación de orixe que os vai comprender a todos leve o nome de un so.
    Ademáis, se como vostede asegura as fabas de Lourenzá son mellores que o resto, o que está pasando é que se está enganando ao consumidor. Porque en Lourenzá véndense fabas do resto de concellos co marchamo de “Faba de Lourenzá” ¿Estame dicindo que esas son peores e que enganan ao comprador?.

    Respuesta
  • el 31 de marzo de 2007 a las 15:28 03Sat, 31 Mar 2007 15:28:38 +000038.
    Permalink

    Recordo a principio da decada dos sesenta do seculo XX, a meu tío que compraa fabas en todo Valadouro, principalmete das chamadas de “Granja” en Asturias, que son as mais cotizadas a lo menos en esta zona, e as vendía despois a outros intermediarios de fora, que supoño as vendian a envasadores ou as “exportaban” a Asturias. Penso que daquela, naide había pensado ainda en chamarlles fabas de Lourenzá, ni nada parecido. Por suposto, “o que primeiro nace, primeiro pace”, e alguien de Lourenzá tivo a idea de darlles este nome, e como se sole decir, “levou o gato a auga”

    Respuesta
  • el 31 de marzo de 2007 a las 18:58 06Sat, 31 Mar 2007 18:58:23 +000023.
    Permalink

    Non podo negar que o debate está “chulo”. Efectivamente que se cultivaran en Lourenzá no XVII non garantiza que non se cultivaran nos outros concellos. A verdade é que teño que ler o libro de P.Saavedra outra vez para velo. De todas maneiras como decides, o que primeiro levou o gato a auga…
    En canto a faba de fora de Lourenzá, este ano xa puxeron unha división entre os productores de Lourenzá e os dos outros, mediante unha inscripción nun rexistro. Pero estamos nun sector que non se caracteriza pola sua “legalidade”, non me refiro a que sexa algo ilegal, pero aquí ninguén quere mostrar as suas cartas ¿non si?. E o final os que gañan de verdade son os intermediarios asturianos, que levan a faba a Grado e alí a venden como “faba de granja”, por iso trátase de impulsar a denominación.
    En canto a calidade remítome ó meu primeiro comentario sobre das terras e o clima do val e os outros concellos, sin entrar a cal é mellor, pero si distintas, e as denominacións son unha maneira de garantir que o producto está feito-cultivado dunha maneira determinada, nun terreo determinado, etc. etc.

    Respuesta
  • el 01 de abril de 2007 a las 10:55 10Sun, 01 Apr 2007 10:55:06 +000006.
    Permalink

    Penso que en canto as condicións de cultivo, sobre todo entre Lourenzá e o Valadouro (Alfoz e Ferreira) as diferencias deben ser mínimas ou inexistentes. Supoñó que nin todas as terras de Lourenzá serán boas, nin todas as do Valadouro serán malas, a altitude semellame que debe ser mais ou menos a mesma, e o clima tamén. Tal vez poida existir algo mais de diferencia con Foz, Burela ou Ribadeo, donde a influencia do mar, pode facer variar un pouco o clima, pero insisto que penso que nos concellos do interior, pouca diferencia pode haber.

    Respuesta
  • el 03 de abril de 2007 a las 07:39 07Tue, 03 Apr 2007 07:39:47 +000047.
    Permalink

    Pode que teñas algo de razón, en canto a ubicación xeográfica, pero según teño entendido eu as terras do Valadouro son mais calizas. Polo que vexo eu cando vou de paseo por ese fermoso val hai moita roca, cousa que no val de Lourenzá non hai. Pero en todo caso ¿ves como xa quedamos menos que 12 ou 13?.
    Agora ben insisto que é un tema que deberan ter xestionado os productores, pero todos sabemos do inmovilismo social da nosa familia ¿non si?.
    Ademais as veces un nome tende a trascender mais aló das suas fronteiras. A Serra de Lourenzá abarca os Concellos de Barreiros, Trabada, e Lourenzá, non creo que fose chamada así para fastidiar a ninguén, nin por un alcalde espabilado, nin por tentar invadir os concellos veciños…

    Respuesta
  • el 03 de abril de 2007 a las 08:09 08Tue, 03 Apr 2007 08:09:27 +000027.
    Permalink

    Tes razón, non son 12 os concellos produtores de Fabas da Mariña (mal chamadas de Lourenzá): son 15.
    Segundo fabadelourenza.com a futura denominacion de orixe, que xa está en tramitación, comprenderá os concellos de O Vicedo, Viveiro, Xove, Ourol, Cervo, Burela, O Valadouro, Alfon, Foz, Lourenzá, Barreiros, Mondoñedo, Trabada, Ribadeo e A Pontenova.
    Na actualidade arredor do 50% do que se vende “legalmente” como Faba de Lourenzá prodúcese nos outros concellos da zona. No futuro é probable que es aporcentaxe se incremente, porque os 14 concellos restantes teñen un potencial de incremento da producción moito máis grande que o do concello de Lourenzá.
    Resumo: o nome de Faba de Lourenzá é unha apropiación indebida. Como se os de Celerio comprara merluza en Burela e a venderan como propia aproveitando o tirón do nome do seu porto.
    Foi o concello de Lournezá o que comezou a tramitación da denominación de orixe ante a Xunta. E aproveitouse da incompetencia do resto de alcaldes para impoñer o nome de Lourenzá.
    Pero ao final todo se sabe, e a reacción dos consumidores pode ser a sentirse enganados cando descubran que Faba de Lourenzá é un conto, que non se trata dun milagro local senón de algo extendido por toda unha comarca.

    Respuesta
  • Pingback: Another Cow In The Corn » Pepe Solla en El Pais

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *