Entrevistaba hai uns días na Cadena SER a Xosé Bouso, propietario da Taberna do Valeco, no barrio mindoniense dos Muíños, que ofrece unha temporada de cociña da caza certamente interesante.

E pregunteille se sabía de que nalgunha ocasión Álvaro Cunqueiro tivera escrito sobre o seu establecemento. “Do pouco que lle lin de Cunqueiro, non vin nada sobre a nosa taberna”, díxome. Así que ao chegar á casa collín, unha vez máis (¿cantas irán?) El Pasajero en Galicia, un libro de recompilación de artigos do mindoniense, recollidos por César Antonio Molina e publicado pola editorial Tusquets.

Alí recóllense os seis artigos, publicados na revista Finisterre entre xaneiro e xuño de 1946, cos que Cunqueiro quixo empezar a escribir a historia nunca rematada das tabernas galegas. O primeiro artigo é unha introdución á tal historia e despois veñen os artigos dedicados a “La de Póngalas”, “El Padre Benito”, “El Casal de Acuña”, “El Pozo del Goiro” e “El chigre del Lorito”. E miren por onde, a primeira das tabernas, a de Póngalas, estaba situada no mesmo barrio dos Muíños onde está a do Valeco.

Así que con expectación chamei a Bouso.

- Oíches falar algunha vez da taberna de Póngalas, preguntei

- Si home, estaba aquí mesmo ao lado, pero eu case non a recordo e teño 48 anos.

Eu agradaba outra resposta que non chegou: Si home, así era como lle chamaban a meu pai (ou a meu avó).

Non estaría mal que alguén versado na materia rematase esa historia non comezada.

A min, que me declaro cunqueiriano de principio a fin, gustaríame escribir a historia das tabernas do Valadouro, que o meu saber tabernario non da para máis, se exceptuamos aquel tempo en que fun parroquiano da Reixa, en Tras Salomé, onde hoxe se atopa un dos pubs máis emblemáticos de Compostela; ou do Mahía de Bertamiráns ou daquela taberna de Negreira cuxo nome esquecín hai tempo (e xa me gustaría lembralo hoxe) e na que as pombas entraban ata detrás da barra porque o propietario lles daba de comer cacahuetes dos seus propios beizos.

Escribindo sobre as tabernas do Valadouro contaríalles daquel tempo en que case fronte por fronte se atopaban O Bosque e Os Lobos. E ademais con propietarios enfrontados.

E contaría tamén como La Selva, situada no extremo oposto da vila, naceu naquel mesmo tempo para servir tapas de sopa. Contan que cando o negocio esgotou o seu tempo de vida, o seu propietario, Xosé Bermúdez, O Langredo, colocou un curioso cartel na porta: Pechado por comenencia propia.

Tamén podería escribir sobre o ultramarinos-taberna de Ramón Blanco, que na Habana fora xoieiro. Ramón Blanco come dous arenques para abrir o apetito e eu con un teño que pechalo, dicía outro paisano da vila para expresar as diferenzas económicas existentes. Derriba da taberna de Ramón Blanco estaba a centraliña e locutorio de teléfonos de Ferreira, cando na vila tiñan teléfono o médico, o Bazar Pernas e poucos máis.

Noutro tempo tivo sona a taberna do Tarabelo, en Recaré. Dalgunha conversa escoitada furtivamente saquei eu de neno a conclusión de que aquel era o único sitio da redonda no que se podían mercar preservativos, nun tempo en que eran material certamente sensible.

Tamén lles contaría da taberna do Cristo en Adelán, onde aseguran que aconteceu, na posguerra, un feito certamente lamentable. Na taberna do Cristo había partida aquela noite, e cun xogo de palabras poderíamos dicir que dobre, porque a partida da Garda Civil rodeaba o establecemento.

Recollidas as cartas, un parroquiano dispúxose a saír… pola fiestra (¿ou pola porta?) traseira do establecemento e algún dos que estaban dentro berroulle “A onde vas, Luis“. Contan que Luis non escoitou nada máis porque caeu abatido por unha bala.

A Garda Civil recibira o chivatazo de que esa noite iría á taberna do Cristo Luis Trigo, O Gardarríos, o último escapado que andou por aquelas terras, pero o morto era outro Luis, residente detrás da taberna.

Igual as cousas non pasaron así. Pero así mas contaron.

O Gardarríos caeu en 1948, en Vilanova de Lourenzá.