Agora, polo outono, os camiños de Galicia énchense de mazás caídas das árbores próximas e que os seus propietarios non se encargan de coidar nin de recoller a froita. Pasa, e moito, nesta val da Amaía onde vivo e que noutro tempo foi horta e froitería de Compostela. Agora é fervedoiro de urbanizacións e chalés. A horta e a froita viñeron moito a menos nas últimas décadas, e os habitantes das zonas altas do concello de Brión bótanlle a culpa aos fumes que chegan das chemineas da térmica de Cerceda, cousa que me fai lembrar os aires que no Valadouro queiman as colleitas. Alí son aires que chegan da parte das Pontes, onde fumega outra térmica. Supoño que se trata de chuvias acedas nun caso e no outro, pero non é máis que unha suposición.
Así que como polos camiños hai mazás eu saio buscar unhas poucas, amparado polo costume galego de que “a froita no camiño é do veciño”. Trátase de mazás con verme, que xa dixen que os propietarios raramente lles prestan atención a esas poucas manciñeiras que quedaron no borde dunha leira. Mazás, en definitiva, máis próximas á agricultura ecolóxica que a outra cousa.
Acostuman ser feas, pequenas e ruinceiras de aspecto. Pero saborosas, moi saborosas, que madureceron na árbore e por tal motivo caeron da mesma. Este feito fai que non se garden moito, principalmente por mor dos golpes.
Pero son estupendas para facer doce de mazá, que sempre me lembra a casa de meus avós por vía paterna, onde había moitas mazás e se facían grandes potadas de doce. Jorge Víctor Sueiro poñía un anaco de marmelo entre dous de queixo, rebozábao e fritíao. Eu teño no frigorífico doce de mazá, así que hei probar a receita de Sueiro, natural deste val da Amaía, e xa contarei.
As mazás de Brión tamén as emprego, en compaña dunhas amoras das silveiras de Brión para facer unha xelea de amoras que me fai lembrar a miña avoa por liña materna, que durante moitos anos a finais do verán tiña sempre para merendar desa xelea, coa que a agasallaba unha madrileña que veraneaba nunha casa próxima á súa da Lavandeira, en Ferreira do Valadouro.
E resultan exquisitas as mazás feitas no forno, co engadido dun pouco de azucre e un groliño de augardente. É un prato vello na cociña galega, especialmente na cociña campesiña, que aproveitaba o día de cocer o pan para enfornar despois unhas mazás que, cos recendos deixados polo pan, din que eran gloria pura. Eu teño que conformarme hoxe coas mazás asadas no forno eléctrico, pero calquera día destes prendo o de leña, traído de Portugal, que teño no xardín. E primeiro farei pan e despois unhas papanduxas.
Porque ese é o nome, papanduxas, que levan as mazás asadas en Galicia. E sabendo como se chaman parece que me saben mellor.
