“Bótalle azucre” é a expresión que empregamos cando queremos dicirlle a alguén, con suavidade, que se amole. Cando non temos un chisco de diplomacia, o habitual é substituír esta frase po outra máis contundente: “fódete”.

O caso é que por causa dunha broma, descubrín que miña bisavoa por liña materna-materna botáballe azucre ás patacas fritas que lle servía a meu tío-avó José María do Perrochico.

De inmediato probeinas e non me pareceu unha idea tan extravagante como pode parecer. E de seguido lembrei que miña avóa, por liña materna, tamén era moi afeccionada ao emprego do azucre en pratos que, normalmente, comemos con sal.

Así que lembro moi ben as tortillas francesas que, de neno, me poñía con azucre por derriba e que tanto me gustaban, polo que xa teño o firme propósito de volver probalas.

Tampouco é unha idea tan rara a da tortilla francesa con azucre, que pode moi ben ir reenchida de mazá ou de plátano, que previamente se pasan pola tixola cun pouco de manteiga ou un aceite de pouco sabor, preferentemente o de xirasol. Pero para tortillas doces, a de pera que me ensinou a facer miña sogra, colombiana e expertas en doces sorprendentes.

Pélase unha pera, córtase en anaquiños e pónse a cocer nun pouco de auga con azucre. Unha vez cocida retírase e no xarope que queda empapase un anaco de biscoito, unha madalena, un “sobao” ou calquera cousa semellante que se teña á man. De seguido mesturase a pera, o biscoito empapado en xarope e o ovo batido e faise unha tortilla que acaba tendo os aspecto da de pataca, pero evidentemente un gusto moi diferente. A min gústame cando aínda está morna.

Desmontado, pois, a extravagancia da tortilla francesa con azucre, teño que lembrar os ovos fritos, con azucre no canto de sal, que tamén facía miña avoa materna. E non poido lembrar o seu sabor porque penso que nunca os comín, por moitas veces que llos vira facer. Terei que probalos.

E non sei se miña avoa o fixo algunha vez (penso que non), pero miña tía Pepita, que facía as mellores colinetas do mundo, acostumaba a pasar os roxós pola tixola e servilos quentes espolvoreados con azucre, que é unha maneira distinta de comelos pero moi rica, palabra. Tampouco me parecde un uso tan estraño se temos en conta que a empanada de roxóns, noutros lugares coñecida como torta de roxóns, leva azucre, anís e pasas e resulta deliciosa.

Seguindo cos usos familiares do azucre, lembro tamén a meu tío Paco comendo aguacates de sobremesa. Párteo pola metade ao longo, saca a semente e reenche o burato con azucre. De seguido, cunha culler, vai collendo un pouco de aguacate e un pouco de azucre. ¡Rediola, tampouco os probei!, teño moita tarefa pendente. So dicir, para rematar, que meu tío colleu ese costume en Brasil, onde vive.